آشنایی با سازمان جهانی مالکیت فکری

در سال 1970 سازمانی با نام World Intellectual Property Organization با نام اختصاری WIPO آغاز بکار نمود که یکی از 17 سازمان ملل متحد می باشد و هدف از تشکیل آن کمک کردن و اطمینان یافتن از حقوق بوجود آورندگان و صاحبان مالکیت فکری در سرتاسر جهان و حمایت از آنان می باشد. در واقع این سازمان با هدف تشویق آثار خلاقانه در راستای حمایت از مالکیت معنوی در جهان به وجود آمد.

سازمان WIPO در تعریف خود چنین می گوید:
وایپو یک انجمن سیاستی جهانی است که در آن، دولت‌ها، سازمان‌های بین دولتی، گروه‌های صنعتی و جامعه مدنی، برای حل مسائل مرتبط با مالکیت فکری گرد هم آمده‌اند. کشورهای عضو و ناظران، به‌طور منظم، در کمیته‌ها و نهادهای تصمیم‌گیری مختلف، ملاقات می‌کنند. چالش اصلی آن‌ها این است که برای اطمینان از تطابق و همگامی سیستم بین‌المللی مالکیت فکری، با جهان در حال تغییر، مذاکراتی را در مورد تغییرات و قوانین جدید مورد نیاز، صورت دهند و البته به هدف اصلی خود که تشویق و ترویج نوآوری و خلاقیت است، ادامه دهند.

ساختار این سازمان، متشکل از موارد زیر است:
مجمع عمومی: شامل کلیه کشورهای عضو وایپو و اتحادیه‌های برن و پاریس.
اجلاس: شامل کلیه کشورهای عضو وایپو، اعم از این‌که عضو اتحادیه‌های برن و پاریس باشند یا نباشند.
کارگروه هماهنگی: شامل تعداد مشخصی از اعضای وایپو که عضو کارگروه اجرایی اتحادیه‌های پاریس یا برن هستند.
دفتر بین‌المللی: دبیرخانه سازمان محسوب می‌شود.
این سازمان در واقع دارای دو رکن اصلی می باشد که عبارتند از: مالکیت صنعتی (اختراعات، نشان تجاری، طراحی صنعتی (حق تألیف در آثار ادبی، موسیقی، هنری، عکاسی و زمینه‌های صوتی‌ ـ تصویری).

در ضمن یکی از مهمترین اعضای ناظرِ این سازمان که در زمینهٔ اختراعات در سطح بین‌المللی فعالیت می‌کند فدراسیون بین‌المللی مخترعان است.

WIPO در حال حاضر 191 عضو دارد و کشورمان ایران نیز از سال 2001 (1380) به آن پیوسته است.
همچنین این سازمان ۲۶ معاهده بین‌المللی، از جمله پیمان همکاری ثبت اختراع PCT، موافقت‌نامه لیسبون و پروتکل مادرید را تحت پوشش خود دارد.

مهمترین اهداف از تشکیل این سازمان بین المللی عبارتند از:
1-پیشبرد حمایت از مالکیت فکری در سراسر جهان، از طریق همکاری در میان کشورها و در صورت اقتضا، با همکاری هر سازمان بین‌المللی دیگر
2-همگام کردن اداری میان اتحادیه های کنوانسیون پاریس و برن
3-ارتقاء و توسعه تدابیر پیش‌بینی شده برای تسهیل حمایت مؤثر از مالکیت معنوی در سرتاسر جهان و هماهنگی قوانین ملی در این زمینه
4-انجام وظایف اداری وارتباط با اتحادیه پاریس، اتحادیه‌های ویژه‌ای که در رابطه با این اتحادیه تأسیس شده‌اند و اتحادیه برن
5-قبول یا شرکت در اجرای هرگونه موافقت‌نامه بین‌المللی که به منظور بالا بردن حمایت از مالکیت فکری تنظیم شده باشد
6-تشویق انعقاد قراردادهای بین‌المللی مربوط به ارتقاء حمایت از مالکیت فکری
7-پیشنهاد همکاری به کشورهایی که خواهان کمک‌های حقوق و فنی در زمینه مالکیت فکری می‌باشند
8-جمع‌آوری و انتشار اطلاعات مربوط به حمایت از مالکیت فکری و همچنین انجام و توسعه مطالعات در این زمینه و مبادرت به چاپ نتایج به دست آمده
9-حمایت از خدماتی که حمایت بین‌المللی مالکیت فکری را آسان نمودن و در صورت اقتضا، اقدام به ثبت در این زمینه و انتشار اطلاعات مربوط به آن.