ثبت شرکت خارجی در دوران تحریم

تحریم ها علیه ایران به مجموعه اقداماتی از سوی قدرت های جهان اطلاق می شود که در جهت مجازات حکومت ایران یا وادار کردن این کشور به انجام یا عدم انجام عملی به کار گرفته شده است . عمده تحریم ها علیه ایران پس از وقوع انقلاب 57، بعد از اشغال سفارت آمریکا در تهران شکل گرفت و در پی چالش بر سر برنامه هسته ای ایران شدت بیشتری یافت.

در حال حاضر ایران با بی سابقه ترین تحریم ها در تاریخ اقتصاد جهانی روبروست. از جمله تاثیرگذار ترین این تحریم ها در زمینه های اقتصادی، علمی ، سیاسی ، فروش سلاح و مهمات می باشد .

اما تاثیر این تحریم ها در سرمایه گذاری و ثبت شرکت های خارجی چیست ؟ آیا با وجود تحریم ها، سرمایه گذاران خارجی به ثبت شرکت در ایران تمایل خواهند شد ؟

پاسخ به این پرسش ها طی این مقاله داده خواهد شد. پیش از هر چیز، لازم است تا مختصراَ به مقررات ثبت شرکت های خارجی در ایران بپردازیم و سپس وارد بحث اصلی شویم.

مقررات ثبت شرکت های خارجی در ایران :

شرکت های خارجی که می خواهند در ایران به فعالیت بپردازند اولین و مهم ترین وطیفه ای که دارند اینست که شرکت خود را به ثبت برسانند، ثبت شرکت های خارجی در ایران به دو حالت متصور است :

نخست اینکه شرکت خارجی به خصوص در مواردی که به منظور سرمایه گذاری در ایران حاضر می شود به تشکیل و ثبت یک شرکت فرعی اقدام می نماید. چنین شرکتی اگرچه شرکت فرعی شرکت مادر ( سرمایه گذار ) محسوب می گردد، اما از آنجا که در قلمرو قضایی ایران تشکیل و ثبت می گردد واجد شخصیت حقوقی می باشد و بر اساس ماده 1 قانون ثبت شرکت ها، تابعیت ایرانی کسب می کند و با توجه به اینکه به شکل یکی از شرکت های مندرج در قانون تجارت در می آید مقررات کشور ایران در خصوص کلیه مسائل آن از جمله تشکیل و ثبت، حاکم می باشد که این مقررات در خصوص شرکت های مزبور واجد جنبه نظم عمومی است و توافق برخلاف آن ممکن نمی باشد.

حالت دوم فعالیت شرکت خارجی در ایران به صورت ثبت شعبه یا نمایندگی می باشد ثبت شعبه یا نمایندگی در صورتی که هدف از حضور شرکت خارجی مسائلی از قبیل بازاریابی برای فروش محصولات شرکت موضوعیت می یابد.

آیا خارجیان می توانند در شرکت های ایرانی شریک باشند یا خیر ؟

در این خصوص با نکات ذیل مواجه ایم :

1- اینکه خارجیان در شرکت های ایرانی دارای سهم الشرکه باشند، با هیچ منع قانونی مواجه نیست.

2- بنابراصل 81 قانون اساسی، دادن امتیاز تشکیل شرکت ها و موسسات در امور تجاری و صنعتی و کشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاَ ممنوع است.

3- در قانون اساسی منظور از عبارت ” دادن امتیاز ” تعریف نشده است ، اما به نظر می رسد منظور آن باشد که خارجیان نمی توانند سهام کنترلی یک شرکت تجاری ایرانی را دارا باشند. منظور از سهام کنترلی، میزان سهامی است که به موجب آن تصمیمات شرکت توسط یکی از شرکا قابل اتخاذ می شود.

4- ثبت شعبه شرکت های خارجی در ایران مجاز است و مشمول منع مذکور در اصل 81 قانون اساسی نیست.

ثبت شرکت خارجی در دوران تحریم :

همان طور که در ابتدای مقاله گفته شد، ما در گذشته تحریم ها و اثرات آن را تجربه کرده ایم. اما این بار شرایط متفاوت است . در دور گذشته، تحریم ها از سوی سازمان ملل اتحادیه اروپا و آمریکا وضع شده بود اما این بار آمریکا به تنهایی اقدام به تحریم ایران کرده است.  در گذشته ایالات متحده برای تحریم ایران با ودولت ها وارد مذاکره می شد اما امروز به دلیل تضعیف قدرت، استراتژی آن ها از مذاکره با دولت به مذاکره با شرکت ها تغییر یافته است.

مطمئناَ چنین شرایطی در سرمایه گذاری و ثبت شرکت های خارجی در ایران بی تاثیر نیست . در واقع افت قیمت حامل های انرژی نفت ، مشتقات پتروشیمی و کاهش قیمت منابع معدنی و سنگین و سایر عوامل ، کاهش میزان مبادلات تجاری در کشور را به همراه داشته است. اما باید پرسید چه راهکارهایی از طرف دولت ارائه شده تا میزان این تاثیرات به حداقل کاهش پیدا کند ؟

به طور حتم وجود شرکای متعدد به نفع منافع ملی کشور است و فرصت سرمایه گذاری و استفاده از بازار بیشتری را برای اقتصاد کشور فراهم می کند. بنابراین، از آن جا که سرمایه داخلی برای پیشبرد همه طرح ها کافی نیست، می بایست خارجی ها را برای سرمایه گذاری و حضور در کشور تشویق نمود. در واقع توسعه و رشد مثبت نیازمند حضور همه سرمایه گذاران و کارآفرینان داخل و خارج از کشور می باشد.

برای این امر لازم است  ابتدائاَ بازار سرمایه فعال تر شود و دولت راه را برای ورود سرمایه خارجی به کشور هموار نماید. در این راستا ، دکتر روحانی اذعان داشته : دولت اگر لازم باشد لوایح لازم را در خصوص جذب سرمایه گذاری و ایجاد رونق اقتصادی به مجلس ارائه می کند.

در حال حاضر تحریم ها الگوها و راهکارهای تجارت ما را تغییر داده است . این تغییر در مسیر تجارت کشور باعث شده است تجارت غیرنفتی خود را ثابت نگه داشته و حتی افزایش دهیم . ما هم اکنون برای انجام معاملات تجاری، با کشورهای متعددی نظیر هند، مالزی ، ترکیه ، عراق و … در ارتباط هستیم که  در بین کشورهای شریک تجاری کشورمان ، چین ، اتحادیه اروپا در صدر مبادلات با ایران بوده اند. بنا به گفته رئیس اتاق ایران و چین : چین شریک اول اقتصادی ایران است. صادرات نفتی و غیرنفتی ما به این کشور 25% است. به دلیل نوع اقتصاد کشور چین که نیازمند مواد اولیه و انرژی است ایران مکمل بسیار خوبی برای اقتصاد آن ها به شمار می رود.

این نکته نیز از قلم نیفتد که کشورهای اروپایی می توانند با کشور ما وارد سرمایه گذاری شوند و تنها معامله شرکت های آمریکایی با ایران تحریم است. به طوریکه اروپایی ها طبق بیانه ای اعلام نموده اند ” از اعمال مجدد تحریم های ایالات متحده که اقدامی است در سایه خروج اخیر آن ها از برجام، عمیقاَ متاسفیم “.

آن ها در بندهای بعدی بیانه خود آورده اند ” هدف ما حمایت از اروپایی است که در تجارتی مشروع، با ایرانیان وارد تعامل شده اند “.