شرایط لازم جهت ثبت شرکت سهامی خاص

معرفی شرکت سهامی و انواع آن ( سهامی عام و سهامی خاص )

به موجب ماده 1 لایحه قانون تجارت، ” شرکت سهامی شرکتی است که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آن ها است “.

در شرکت سهامی، به شرکا در ازای آورده ای که به شرکت می آورند یا مبلغی که تعهد می کنند، سهام داده می شود. مجمع این سهام، سرمایه شرکت سهامی را تشکیل می دهد. سهم در معنای خاص، به معنای سهام شرکت سهامی و در معنای عام، هر حق ناشی از مشارکت یا حصه شریک است.

به موجب ماده 4 لایحه، شرکت سهامی به دو نوع تقسیم می شود :

نوع اول : شرکت هایی که موسسین آن ها قسمتی از سرمایه شرکت را از طریق فروش سهام به مردم تامین می کنند. اینگونه شرکت ها شرکت سهامی خاص نامیده می شوند.

نوع دوم: شرکت هایی که تمام سرمایه آن ها در موقع تاسیس منحصراَ توسط موسسین تامین گردیده است. اینگونه شرکت ها شرکت سهامی خاص نامیده می شوند.

با توجه به تعریف بالا بارزترین تفاوت شرکت سهامی عام و خاص، تفاوت در نوع تامین سرمایه شرکت می باشد. مثلاَ اگر 5 نفر قصد تشکیل شرکت سهامی را داشته باشند، در سهامی خاص فقط همین 5 نفر باید تمام سرمایه شرکت را شخصاَ تعهد کنند، اما در سهامی عام این 5 نفر مبلغی را طبق قانون تعهد و مابقی سرمایه شرکت را به عموم مردم پیشنهاد می کنند تا اشخاص علاقه مند سهام شرکت را خریداری کنند. شرکت سهامی عام مانند شیر پاستوریزه پگاه اصفهان و شرکت سهامی خاص مانند کاله آمل.

  • تعداد شرکا در شرکت سهامی خاص

حداقل تعداد سهامداران برای ثبت شرکت سهامی خاص 3 نفر است. لازم به ذکر است که حداکثر تعداد اعضای شرکت سهامی خاص در قانون معین نشده است.

میزان سرمایه در شرکت سهامی خاص

به موجب ماده 5 لایحه، در موقع تاسیس، سرمایه شرکت سهامی خاص از یک میلیون ریال نباید کمتر باشد. قانون گذار در این ماده، میزان حداقل سرمایه را پیش بینی نموده است. در شرکت سهامی خاص حداکثر سرمایه در قانون معین نشده است.

شایان ذکر است، در بدو تاسیس حداقل 35% سرمایه به صورت نقدی باید به حساب شرکت تودیع شود.همچنین، در صورت سرمایه غیر نقدی ( در صورت وجود ) باید به تفکیک تقویم و در اظهارنامه منعکس گردد.

نام در شرکت سهامی خاص

به موجب تبصره ماده 4 لایحه، در شرکت سهامی خاص عبارت ” شرکت سهامی خاص ” باید قبل از نام شرکت یا بعد از آن بدون فاصله بانام شرکت در کلیه اوراق و اطلاعیه ها و آگهی های شرکت به طور روشن و خوانا قید شود.

موضوع فعالیت شرکت سهامی

به موجب بند 2 ماده 8 لایحه، موضوع شرکت به طور صریح و منجز ، از بندهای الزامی اساسنامه می باشد. الزامی نیست که موضوع فعالیت شرکت سهامی عملیات بازرگانی ماده 2 قانون تجارت باشد، زیرا شرکت های سهامی عام و خاص از شرکت های شکلاَ تجاری محسوب شده و در هر صورت شرکت سهامی، شرکت بازرگانی می باشد.

ارکان شرکت سهامی خاص

شرکت سهامی خاص دارای ارکان سه گانه است که عبارتند از :

1- رکن تصمیم گیرنده ( مجمع عمومی )

2- رکن اداره کننده ( هیات مدیره )

3- رکن کنترل کننده ( بازرس یا بازرسان )

در ادامه، به توضیح راجع به این ارکان می پردازیم :

1- رکن تصمیم گیرنده ( مجمع عمومی )

در شرکت سهامی خاص همانند شرکت سهامی عام می توان چند مجمع عمومی را تصور نمود که عبارتند از :

الف) مجمع عمومی موسس :

مجمع عمومی موسس در شرکت سهامی خاص مجمعی است که با حضور موسسین برای تصویب اساسنامه و انتخاب اولین مدیران و بازرس یا بازرسان شرکت قبل از به ثبت رساندن شرکت تشکیل می شود تا مقدمات ثبت شرکت در اداره ثبت شرکت ها مهیا گردد.

این مجمع در شرکت سهامی خاص با حضور علاقه مندان به تشکیل شرکت سهامی خاص تشکیل می گردد و تصمیمات اتخاذ شده باید به تصویب کلیه اعضاء موسس برسد. البته برگزاری مجمع عمومی موسس برای تشکیل شرکت سهامی خاص جنبه الزامی ندارد و موسسین در برگزاری مجمع عمومی موسس یا عدم برگزاری آن اختیار کامل دارند. در صورت عدم برگزاری مجمع عمومی موسس به شرط این که تصمیمات اولیه برای تشکیل شرکت به تصویب همه موسسین برسد، ارسال مدارک به اداره ثبت شرکت ها منعی ندارد. تقاضای تشکیل به نحو مذکور وجاهت قانونی دارد.

ب) مجمع عمومی عادی :

مجمع عمومی عادی مجمعی است که به صورت سالیانه به ارائه گزارش عملکرد مالی و غیرمالی مدیران از جمله ترازنامه با حضور سهامداران شرکت تشکیل می گردد. به طور کلی وظیفه مجمع عمومی عادی تصمیم گیری در امور جاریه شرکت و به عبارت دقیق تر هر آنچه از وظایف مجمع عمومی موسس و مجمع عمومی فوق العاده نیست از وظایف مجمع عمومی عادی به شمار می رود.

ج) مجمع عمومی فوق العاده :

مجمعی است از سهامداران شرکت سهامی خاص که در مواقع ضروری و برای تصمیم گیری در امور فوق العاده مانند تغییر اساسنامه ، اقامتگاه یا تابعیت شرکت یا سرمایه شرکت یا انحلال شرکت قبل از موعد تشکیل می شود. برای تشکیل مجمع عمومی فوق العاده به مانند مجمع عمومی موسس که در زمان تشکیل و یا مجمع عمومی عادی که سالیانه برگزار می شود زمان خاصی در قانون تعیین نشده است و زمان برگزاری آن منوط به ضرورت آن است یعنی هر وقتی که مدیران شرکت به تصمیم خود یا گزارش بازرس یا تقاضای اعضاء تصمیمات مهمی چون تغییرات در اساسنامه یا تغییر در اقامتگاه یا تابعیت شرکت را ضروری ببیند یا افزایش یا کاهش سرمایه شرکت را مصلحت بدانند و یا موارد انحلال شرکت ایجاد گردد مبادرت به تشکیل مجمع عمومی فوق العاده می نمایند.

2- هیات مدیره شرکت سهامی خاص

هر شرکت سهامی به وسیله یک عده اشخاص صاحب سهم اداره می شود که هیات مدیره نامیده می شود. هیات مدیره عبارت است از اجتماع عده ای از صاحبان سهام که حسب مورد توسط مجمع عمومی موسس یا عادی برای مدت معینی به منظور اداره امور شرکت انتخاب و برای مدت معینی انجام وظیفه می کنند.

بر اساس قانون برای شرکت های سهامی خاص، هیچگونه محدودیتی وجود ندارد اما با این حال از آنجائیکه هیات مدیره یک شرکت سهامی خاص نیز همانند یک شرکت سهامی عام می بایستی یک نفر را به عنوان رئیس هیات مدیره و یک نفر را به عنوان نایب رئیس هیات مدیره انتخاب کند پس بنابراین قانوناَ هیات مدیره شرکت های سهامی خاص نیز باید حداقل 2 نفر عضو داشته باشد.

انتخاب مدیران به وسیله مجمع عمومی عادی خواهد بود . اولین مدیران شرکت را مجمع عمومی موسس انتخاب می نماید و شرکت هنگامی تشکیل شده محسوب می گردد که مدیران و بازرسان انتخاب و قبولی خود را اعلام داشته باشند.

شرایط عضویت در هیات مدیره :

برای عضویت در هیات مدیره شرکت سهامی شخص باید اهلیت داشته باشد و سهامدار شرکت باشد ؛ علاوه بر این ، نباید مشمول بعضی محرومیت ها و ممنوعیت هایی که قانون مقرر کرده است باشد.

الف ) اهلیت

قانونگذار ما در لایحه 1347 برای احراز سمت مدیریت شرط سنی قائل نشده است ؛ بنابراین ، مدیر می تواند هر سنی داشته باشد، مشروط بر اینکه دارای اهلیت باشد.

ب) سهامدار بودن

در لایحه قانونی 1347 ، مدیریت شرکت سهامی منوط به داشتن سهم در شرکت است. ( ماده 117 ) منطق این راه حل این است که مدیریت شرکت باید به کسی سپرده شود که شخصاَ منافعی در شرکت داشته باشد. قانونگذار در لایحه قانونی 1347 تشخیص میزان نفع مدیر در شرکت را به اساسنامه واگذار کرده است . به موجب ماده 114 لایحه اخیر : ” مدیران باید تعداد سهامی را که اساسنامه شرکت مقرر کرده است دارا باشند … “.

برخی اشخاص نمی توانند به مدیریت شرکت سهامی انتخاب شوند . این اشخاص در ماده 111 ل. ا. ق. ت اینگونه دسته بندی شده اند :

محجورین و کسانی که حکم ورشکستگی آن ها صادر شده است.

کسانی که به علت ارتکاب جنایت یا یکی از جنحه های ذیل به موجب حکم قطعی از حقوق اجتماعی کلاَ یا بعضاَ محروم شده باشند در مدت محرومیت : سرقت ، خیانت در امانت ، کلاهبرداری ، جنحه هایی که به موجب قانون در حکم خیانت در امانت یا کلاهبرداری، جنحه هایی که به موجب قانون در حکم خیانت در امانت یا کلاهبرداری، اختلاس، تدلیس، تصرف غیر قانونی در اموال عمومی می باشد.

اگر شخصی دارای سوابق مذکور باشد و به مدیریت شرکت انتخاب شود دادگاه شهرستان پس از رسیدگی به تقاضای هر ذینفع حکم قطعی و لازم الاجرای عزل مدیر را خواهد کرد. ( ماده 111 ل. ا. ق. ت )

مدت مدیریت برای مدیران در اساسنامه تعیین می شود و به هر حال نباید بیشتر از دو سال باشد اما انتخاب مجدد آن ها مانعی ندارد. ( ماده 109 ل. ا. ق. ت )

3- بازرس شرکت سهامی

بازرس نماینده قانونی صاحبان سرمایه شرکت است که توسط مجمع عمومی صاحبان سهام به منظور نظارت بر عملکرد مدیران تعیین می شود.هر شرکت سهامی می تواند یک یا چند بازرس داشته باشد که تعداد آن را اساسنامه تعیین می کند.بازرس باید شخص حقیقی باشد.

با عنایت به ماده 148 قانون تجارت و برخی مواد دیگر، می توان وظایف بازرس را به شرح ذیل طبقه بندی کرد :

یک – اظهارنظر در مورد صورت های مالی شرکت که توسط مدیران به مجمع عمومی تسلیم می شود.

دو – اظهارنظر در مورد صحت اطلاعاتی که مدیران شرکت به مجمع عمومی ارائه می دهند.

سه – تحصیل اطمینان از رعایت شدن حقوق تمام سهامداران به نحو مساوی.

چهار- ارائه گزارش جامع راجع به وضع شرکت به مجمع عمومی. این گزارش حداقل ده روز قبل از تشکیل مجمع باید جهت مراجعه سهامداران در مرکز شرکت آماده باشد.

پنج- اعلام جرم صورت گرفته در شرکت در ارتباط با جریان امور آن به مراجع قضایی .

شش- گزارش تخلف مدیران در مورد سهام وثیقه به مجمع عمومی .

هفت – دعوت از مجمع عمومی عادی هرگاه مقتضی بداند یا به تقاضای صاحبان یک پنجم سهام در صورتی که مدیران به آن عمل نکنند و یا هرگاه مجمع عمومی عادی سالیانه توسط مدیران دعوت نشود.

بازرس حق دارد برای انجام وظایفش هر موقع که لازم بداند به امور شرکت رسیدگی کند و اطلاعات و مدارک مورد نیاز را مطالبه نماید و حتی از خدمات کارشناسان متخصص در این زمینه استفاده کند. بدین ترتیب مدیران شرکت نیز مکلف به همکاری با بازرسان هستند و حتی تصمیمات مجمع عمومی نیز در پاره ای از موارد مانند تصویب صورت های مالی یا افزایش سرمایه، بدون قرائت گزارش بازرسان معتبر نیست.

بازرسان مجاز باید دارای شرایط ذیل باشد:

الف- حسن شهرت و عدم محکومیت کیفری موثر

ب- حداقل مدرک تحصیلی لیسانس در یکی از رشته های متناسب با وظایف محوله

ج- داشتن حداقل 5 سال سابقه کار مفید

د- عدم اشتغال به نمایندگی در مجلس شورای اسلامی

افراد ممنوع الانتخاب به سمت بازرس :

طبق ماده 147 اشخاص ذیل نمی توانند به سمت بازرسی شرکت سهامی انتخاب شوند:

الف- اشخاص مذکور در ماده ی 111 قانون تجارت(محجورین،ورشکستگان و محرومین از حقوق اجتماعی)

ب- مدیران و مدیر عامل شرکت

ج- اقرباء سببی یا نسبی مدیران و مدیر عامل تا درجه سوم از طبقه اول و دوم

د- هر شخصی که خود یا همسر از اشخاص مذکور در بند 2 موظفاَ حقوق دریافت می دارد.