بررسی و معرفی ارکان تصمیم گیرنده شرکت تعاونی

شر کت تعاونی

جهت بررسی ابعاد شرکت تعاونی در ابتدا می بایست به این نکته مهم اشاره نمود که این شرکت دارای تفاوت هایی بنیادی با سایر قالب های تجاری می باشد ،در واقع تعریف واژه شرکت تعاونی مبتنی بر اصول و قواعدی است که آن را در قالب تعاونی از سایر شرکت ها متمایز می نماید. در تعاونی ها شراکت گروهی از افراد را شاهد هستیم که با هدف سود و بهبود اوضاع اقتصادی و اجتماعی خود را از طریق خود یاری فعالیت می نمایند.

برخلاف قوانین سایر شرکت ها، شرکت تعاونی تنها می‌ تواند فی‌مابین اشخاص حقیقی تشکیل شود و اشخاص حقوقی نمی­‌توانند به‌عنوان شریک وارد این شرکت شوند.

در بررسی دیگر خصوصیات شرکت تعاونی می بایست اشاره نمود در شرکت تعاونی سهامدار فقط می تواند یک رای داشته باشد اما در سایر شرکت های تجاری و غیر تعاونی سهامدار بر حسب مقدار و سهام و نوع ان ممکن است چندین رای داشته باشد بنابراین می توان چنین برداشت نمود که در این نوع شرکت کنترل و تصیم گیری با توجه به میزان سرمایه افراد و سهم آنها از شرکت نمی باشد و لذا هرگز کنترل کار و اعمال نظارت با تعداد سهام و میزان سرمایه‌ای که متعلق به شخص است، ارتباط ندارد.

در کل از این رویه چنین استنباط می شود که این نوع شرکت از افراد داوطلبی بعضا هم صنف که به منظور دستیابی به نیازهای اقتصادی و اجتماعی خود تلاش می نمایند تشکیل شده است و با اصول تعاونی و به صورت مستقل و به صورت دسته جمعی و به روش دموکراسی (چنانچه اشاره شد حتی میزان سرمایه در رای افراد بی اثر می باشد) اداره می گردد. انواع تعاونی ها می تواند با توجه به نیاز افراد و گستردگی این نیاز کوچک تر و یا گسترده تر فعالیت نماید و همکاری این افراد می تواند در جهت رفع انواع نیاز های خود می تواند در  ابعاد تعاونی های محلی ، ناحیه ای ، ملی ، بین المللی در فداراسیون ها ، اتحادیه ها ، و دیگر فعالیت های دسته جمعی تعریف گردد.

 ارکان تصمیم گیرنده شرکت تعاونی

به موجب قانون ماده 29 قانون بخش تعاونی اقتصاد ارکان تعاونی به سه مورد تقسیم می گردد که در پیشبرد  فعالیت  و اهداف شرکت های تعاونی در کنار یکدیگر قرار می گیرند تا به نحو مطلوب تصمیم گیری گردد  .

ارکان تصمیم گیرنده در شرکت تعاونی عبارتند از:

1- مجمع عمومی 2- هیات مدیره 3- بازرس یا بازرسان

مجمع عمومی عادی

مجمع عمومی عادی حداقل سالی یک بار پس از پایان سال مالی جهت انجام وظایف قانونی خود با دعوت هیئت مدیره تشکیل گردیده و وظایفش به شرح زیر می باشد:

انتخاب هیئت مدیره و بازرس یا بازرسان برای مدت ٢ سال رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره ترازنامه و حساب سود زیان سایر گزارشهای مالی هیئت مدیره تعیین خط مشی و برنامه تعاونی و تصویب بودجه جاری و سرمایه گذاری واعتبارات وامهای درخواستی و سایر عملیات مالی به پیشنهاد هیئت مدیره و …. (مواد ٣٣ و ٣٤ و ٣٧).

مجمع عمومی فوق العاده

مجمع عمومی فوق العاده بنا به تقاضای کتبی حداقل یک سوم اعضای تعاونی و یا اکثریت مطلق اعضا هیئت مدیره و یا بازرس و یا بازرسان با حضور حداقل دو سوم اعضا کل مجمع تشکیل می شود . در تعاونی های دارای بیش از پانصد نفر عضو در صورتی که بار اول مجمع با دو سوم اعضا تشکیل نشود بار دوم با نصف به علاوه یک رسمیت خواهد داشت .

در صورت عدم تشکیل مجمع عمومی فوق العاده توسط هیئت مدیره ظرف مدت حداکثر یک ماه وزارت تعاون اقدام به این کار می نماید. وظایف مجمع عمومی فوق العاده تغییر در مواداساسنامه (درحدود قانون) تصمیم گیری نسبت به عزل یا قبول استعفای هیئت مدیره و انحلال یا ادغام تعاونی خواهد بود

وظایف مجمع عمومی عادی  

ماده 34 قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی وظایف و اختیارات مجمع عمومی عادی را به شرح ذیل مقرر کرده است

1-انتخاب هیات مدیره و بازرس یا بازرسان

2-رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره ترازنامه و حساب سود و زیان و سایر گزارش های مالی هیات

3- مدیره پس از قرائت گزارش بازرس یا بازرسان

4- اتخاذ تصمیم نسبت به ذخایر و پرداخت سود و مازاد درآمد و تقسیم آن طبق اساسنامه

5- اتخاذ تصمیم نسبت به افزایش و یا کاهش سرمایه در حدود قوانین و مقررات

6- تصویب مقررات و دستورالعمل های داخلی تعاونی

7- سایر وظایفی که قوانین و مقررات بر عهده مجمع عمومی قرار می دهد

8- تعیین روزنامه کثیرالانتشار برای درج آگهی های ثبت شرکت

9- اتخاذ تصمیم در مورد عضویت شرکت تعاونی در شرکت ها و اتحادیه ها و اتاق های تعاون و میزان سهام و یا حق عضویت سالانه پرداختی براساس موازین مقرر در این قانون

وظایف و اختیارات هیات مدیره 

مطابق ماده 37 قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی وظایف و اختیارات هیات مدیره به شرح ذیل می باشد

1- دعوت مجمع عمومی ( عادی – فوق العاده )

2- اجرای اساسنامه و تصمیمات مجمع عمومی و سایر مقررات مربوط

3- نصب و عزل و قبول استعفای مدیر عامل و نظارت بر عملیات وی و پیشنهاد میزان حقوق مدیر عامل به مجمع عمومی

4- قبول درخواست عضویت و اخذ تصمیم نسبت به انتقال سهم اعضاء به یکدیگر و دریافت استعفای هر یک از اعضاء هیات مدیره

5- نظارت بر مخارج جاری تعاونی و رسیدگی به حساب ها و ارائه به بازرس یا بازرسان و تسلیم به موقع گزارش مالی و ترازنامه تعاونی به مجمع عمومی

6- تهیه و تنظیم طرح ها و برنامه ها و بودجه و سایر پیشنهادات و ارائه آن به مجمع عمومی جهت اتخاذ تصمیم

7- تعیین نماینده از بین اعضای تعاونی برای حضور در جلسات مجامع عمومی شرکت ها و اتحادیه هایی که تعاونی در آن ها مشارکت دارد

8- تهیه و تنظیم دستورالعمل های داخلی تعاونی و اقدیم آن به مجمع عمومی برای تصویب

9- تعیین نماینده یا وکیل در دادگاهها و مراجع قانونی و سایر سازمان ها یا حق توکیل

10- تعیین و معرفی صاحبان امضای مجاز ( یک یا دو نفر از اعضاء هیات مدیره به اتفاق مدیر عامل ) برای قراردادها و اسناد تعهد آور تعاونی

وظایف بازرس یا بازرسان تعاونی 

وظایف بازرس یا بازرسان شرکت های تعاونی به شرح ذیل می باشد

1-نظارت مستمر بر انطباق نحوه اداره امور تعاونی و عملیات و معاملات انجام شده با اساسنامه و قوانین و مقررات و دستورالعمل های مربوطه

2-رسیدگی به حساب ها ، دفاتر ، اسناد ، صورت های مالی از قبیل ترازنامه و حساب های عملکرد و سود و زیان ، بودجه پیشنهادی و گزارشات هیات مدیره به مجمع عمومی

3- رسیدگی به شکایات اعضاء و ارائه گزارش به مجمع عمومی و مراجع ذی ربط

4- تذکر کتبی تخلفات موجود در نحوه اداره امور تعاونی به هیات مدیره و مدیر عامل و تقاضای رفع نقص

از همراهی شما عزیزان سپاسگزاریم.

 

ثبت شرکت تعاونی و ویژگی های اصلی

در مقالات پیشین به ارائه تعاریفی از مفهوم شرکت و انواع شرکت های تجاری قابل ثبت در قانون تجارت پرداختیم . در مطلب پیش رو شرکت تعاونی را به عنوان یکی از قالب های قابل ثبت در قانون بررسی می نماییم:

شرکت تعاونی چیست ؟

ماده 2 قانون شرکت های تعاونی مصوب سال 1350 شرکت تعاونی را چنین تعریف کرده است :

شرکت تعاونی شرکتی است متشکل از اشخاص حقیقی یا حقوقی که به منظور رفع نیازمندی های مشترک و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضا ء از طریق خود یاری و کمک متقابل و همکاری انان موافق اصولی که در این قانون مطرح است تشکیل می شود .

شرکت های تعاونی شرکت هایی هستند که تمام یا حداقل 51% سرمایه به وسیله اعضاء در اختیار شرکت تعاونی قرار می گیرد و وزارتخانه ها، سازمان ها ، شرکت های دولتی و وابسته به دولت و تحت پوشش دولت، بانک ها ، شهرداری ها ، شوراهای اسلامی کشوری، بنیاد مستضعفان و سایر نهادهای عمومی می توانند جهت اجرای بند 2 اصل 43 از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر از قبیل مشارکت ، مضاربه ، مزارعه ، مساقات ، اجاره ، اجاره به شرط تملیک ، بیع شرط، فروش اسقاطی و صلح اقدام به کمک در تامین یا افزایش سرمایه شرکت های تعاونی نمایند بدون آن که عضو باشند .

بنابراین در شرکت تعاونی هدف شرکاء شرکت از تاسیس یک شرکت ، مشارکت برای تحصیل کالا و خدمات با قیمتی ارزان تر و حذف واسطه ها بین تولیدکننده و مصرف کننده است به عبارت دیگر اشخاص از تاسیس شرکت تعاونی به دنبال کسب نفع و سودآوری برای اعضاء نیستند بلکه به دنبال همکاری و تعاون در جهت کاهش هزینه ها و جلوگیری از مضرات احتمالی اند.

شرکت های تعاونی از نظر اقتصادی در جامعه از اهمیت ویژه ایی برخوردارند اما برخی این نوع شرکت را تجاری نمی دانند چراکه با برخی از تعاریف و اهداف ارائه شده از شرکت تجاری در قانون تجارت منافات دارد. به طور مثال چنانچه اشاره شد هدف از تاسیس شرکت تعاونی مانند سایر شرکت های تجاری کسب منفعت و سود معمول در مفهوم شرکت ها نمی باشد. بلکه هدف از تاسیس چنین مجموعه ایی تعاون و کمک و تسهیل امور شرکاء در آن است. این شرکت ها برای حذف واسطه ها بین تولیدکننده و مصرف کننده تلاش می نمایدو  منظور از آن انجام خدمات یا تحصیل اجناس یا اعتبار به بهای ارزان برای شرکاء است.

شرکت تعاونی چیست

ویژگی های شرکت تعاونی

ویژه گی شرکت : این شرکت دو وجهی است یعنی می تواند هم تجاری باشد هم می تواند تجاری نباشد.

ویژه گی های اعضاء :  عضو در شرکت های تعاونی، شخصی حقوقی و حقیقی غیردولتی است که واجد شرایط مندرج در قانون بخش تعاون اقتصاد جمهوری اسلامی باشد و ملتزم به اهداف و بخش تعاون باشد یعنی دارای تابعیت ایرانی بوده و محجور نباشد.

خصوصیات موضوع فعالیت : موضوع فعالیت در شرکت های تعاونی دارای ابعاد متعدد و گسترده ای است به نحوی که قانون شرکت های تعاونی سال 1350 شرکت های تعاونی زیادی از جمله شرکت تعاونی کشاورزی و روستایی، شرکت تعاونی صیادان ، شرکت تعاونی مصرف کنندگان ، شرکت تعاونی مسکن ، شرکت تعاونی اعتبار ، شرکت تعاونی آموزشگاه ها ، شرکت تعاونی کار، شرکت های تعاونی صاحبان حرفه و صنایع دستی ، شرکت های تعاونی صنایع دستی و نظایر این ها را نام برده است و اتفاقاَ برای برخی از آن ها یک فصل مجزا اختصاص داده است که با این وصف چنین استنباط می شود که قانونگذار موضوع فعالیت شرکت های تعاونی را در ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی ، خدماتی ، صنعتی ، کاری ، هنری ، و نظایر این ها به رسمیت شناخته است.

چگونگی و میزان سرمایه و اعتبار : سرمایه تعاونی اموال و دارایی هایی است که برای تاسیس تعاونی یا افزایش سرمایه قبلی در اختیار آن قرار می گیرد. در شرکت های تعاونی که تمام یا حداقل 51% سرمایه به وسیله اعضاء در اختیار شرکت قرار می گیرد و دستگاه های دولتی اعم از وزارتخانه ها ، سازمان ها ، شرکت های دولتی و وابسته به دولت و تحت پوشش دولت ، بانک ها و شهرداری ها ، شوراهای اسلامی ، بنیاد مستضعفان و سایر نهادهای عمومی می توانند جهت اجرای بند 2 اصل 3 قانون اساسی از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر از قبیل مشارکت ، مضاربه ، مزارعه ، مساقات ، اجاره به شرط تملیک ، بین شرط، فروش اقساطی و صلح اقدام به کمک در تامین یا افزایش سرمایه شرکت های تعاونی نمایند بدون آن که عضو باشند .

شرایط و مراحل ثبت شرکت تعاونی 

طبق تبصره ماده 1 قانون شرکت های تعاونی حداقل شرکاء را هفت نفر تعیین نموده، ولی عملاَ تعداد شرکای شرکت های تعاونی خیلی بیشتر است. ذکر حداقل برای آنست که اشخاص معدودی نتوانند برای استفاده از مزایای شرکت های تعاونی شرکت تجاری خود را به صورت شرکت تعاونی معرفی نمایند.

شرایط عضویت در تعاونی ها : ( ماده 9 ق. ب. ت )

1-تابعیت جمهوری اسلامی ایران

2-عدم ممنوعیت قانونی و حجر

3-خرید حداقل سهام مقرر در اساسنامه

4-درخواست کتبی عضویت و تعهد به رعایت مقررات اساسنامه تعاونی

5-عدم عضویت در تعاونی مشابه

مراحل اخذ پروانه تاسیس طبق دستورالعمل وزارت تعاون

1-درخواست کتبی شرکت یا اتحادیه تعاونی

2-ارائه مدارک ثبت شرکت یا اتحادیه تعاونی و آگهی تاسیس مندرج در روزنامه رسمی

3-تعیین شماره مخصوص ( کد ) از طرف وزارت تعاون یا اداره کل تعاون استان برای شرکت یا اتحادیه تعاونی ثبت شده

4-بالاخره صدور پروانه تاسیس برای متقاضی توسط وزارت تعاون یا اداره کل تعاون استان .

 

 

 

 

ثبت شرکت های تعاونی

شرکت تعاونی :

یکی شرکت های تجارتی شرکت های تعاونی می باشد .هدف اصلی این شرکت ها سود و منفعت نیست و بیشتر برای کمک به بهبود وضع اقتصادی فعالیت میکنند برای مثال خدمات و محصولات با قیمت کمتری را در اختیار اقشار خاصی میگذارند .

شرکت تعاونی توسط افراد حقیقی برا فعالیت در زمینه های مربوط به تولید و توزیع در راستای بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی مردم و با همکاری و مشارکت آنها طیق قوانین تشکیل میشود .

در این شرکت ها اعضا با هر میزان سهام در شرکت دارای حق رای است . حداقل 51% سرمایه اصلی آن توسط یکی از اعضا در اختیار شرکت قرار بگیرد .
شرکت ها و سازمانها و وزارتخانه های تحت نظر دولت و تمام نهاد های عمومی میتوانند طبق اصل 43 قانون اساسی به افزایش سرمایه های شرکت های تعاونی کمک نمایمد

 

انواع شرکت های تعاونی :

  • شرکت های تعاونی عام :

شرکت هایی که عضویت در آن برای عموم آزاد است تعداد اعضای این نوع شرکت های تعاونی حداقل 500 نفر میباشد . بر اساس نوع تعاونی که توسط وزارت تعاون مشخص شده است باید سهام آن به عموم مردم عرضه گردد .

  • شرکت های تعاونی خاص :

شرکت هایی که برای گروهی خاص تشکیل شده است ؛ مثلا برای کشاورزان , پزشکان, کارگران و… اعضای این شرکت های از  همان صنف مربوطه میباشد و سهام شرکت بین آنها تقسیم میگردد .

  • شرکت های تعاونی تولیدی :

شرکت هایی که در فعالیت های تولیدی مانند امور کشاورزی و دامداری و صید و عمران شهری و روستایی و عشایری و… اشتغال دارند .

  • شرکت های تعاونی توزیعی:

شرکت هایی که در زمینه تولید کالا و ساخت مسکن و ارائه خدمات و رفع نیاز های اعضا در راستای مصالح عمومی و کاهش هزینه ها تشکیل میشوند شرکت های توزیعی میباشند

برخی از شرکت های تعاونی هم تولیدی و هم توزیعی هستند این قبیل شرکت ها شرکت های تعاونی توزیعی تولیدی میباشند .

 

شرکت های تعاونی

شرایط عضویت در شرکت های تعاونی :

پیش از ثبت شرکت تعاونی ابتدا باید شرایط عضویت را رعایت کرد :

  • تکمیل فرم درخواست عضویت و متعهد شدن به رعایت قوانین تعاونی
  • تابعیت جمهوری اسلامی
  • عدم ممنوعیت قانونی
  • خریداری حداقل سهام تعیین شده در اساسنامه
  • عدم عضویت در شرکت ها ی تعاونی مشابه
مراحل ثبت شرکت های تعاونی :
  1. برای ثبت شرکت تعاونی ابتدا باید هیات موسس تشکیل شود .در کل میتوان گفت تعداد اعضای حداقل باید 3 نفر باشد . برای اعضای موسس در اداره کل تعاون استان مربوط کلاس های آموزشی در صورت نیاز تشکیل میشود. اعضای موسس باید مدارک زیر را ارائه کنند :
  • کپی مدارک شناسایی و مدارک تحصیلی
  • کپی کارت پایان خدمت یا کارت معافیت
  • گواهی عدم سوپیشینه

2. ارائه طرح توجیهی توسط هیت موسس ؛ هیت موسس باید طرح پیشنهادی و هدف تشکیل تعاونی خود را با ذکر دلیل توجیح کنند :

  • اهداف تشکیل تعاونی در راستای برنامه های تصویب شده توسط دولت
  • مشخص کردن تعداد افراد مشخصات آنها و سوابق
  • مشخص کردن مبلغ هر سهم
  • نحوه سرمایه گذاری و مشارکت بخش های دولتی و عمومی

لازم به ذکر است شرکت های تعاونی تولیدی و توزیعی باید از دستگاه های مربوطه مجوز برای فعالیتشان اخذ کنند .

3. هیئت موسس باید نماینده ای تام الختیار به اداره تعون معرفی کنند .

4. هیئت موسس بعد از دریافت فرم از اداره تعاون و تکمیل آن باید طرح پیشنهادی خود را به اداره تعاون توسط نماینده تام الختیار ارسال کند .

5. وزارت تعاون بعد از بررسی مدارک دریافت شده موافقت نامه ای جهت تشکیل شرکت صادر میکند و نمونه ایی از فرم ها و اساسنامه را در اختیار نماینده میگذارد .

6.هیئت موسس باید طی مدت 2ماه اقدام به تاسیس تعاونی کند و مجمع عمومی را برگزار کند .

7. هیئت موسس باید اساسنامه را تنظیم کنند و در مجمع عمومی ارائه کنند .

8. دعوت از افراد برای عضویت

9.تنظیم اوراق خرید سهم برای اعضا

10. افتتاح حساب در بانکی که صندوق تعاون تعیین میکند . و واریز سهم اعضا

11. انتشار آگهی برای دعوت در مجمع عمومی

12. دعوت از اعضا برای عضویت در هیئت مدیره و بازرسی
13. ارسال آگهی دعوت ناظر از اداره تعاون برای حضور در اولین مجمع عمومی
14. تشکیل اولین محمع عمومی

15. تشکیل جلسات تبادل نظر با حضور اعضا درمورد اساسنامه

17. بعد از برگزاری مجمع عمومی و جلسات تبادل نظر باید اعضای هیئت مدیره و وظایف اعضا مشخص گردد .

هیئت مدیره باید اقدامات زیر را انجام دهد :

  • ظرف مدت یک ماه به ثبت شرکت اقدام کند .
  • ارائه مجوز ثبت به اداره تعاون

مرجع ثبت در استان های بجز تهران اداره ی ثبت است و در تهران اداره ثبت شر کت ها

  • هیئت مدیره میبایست اساسنامه و دعتونامه تشکیل مجمع عمومی و صورت جلسه اولین مجمع عمومی را به اداره ثبت ارائه کند .
  • فهرست اسامی و مشخصات افراد داوطلب باید ارائه شود .
  • اسامی شرکت کنندگان در اولین مجمع عمومی
  • صورتجلسه انتخاب هیئت مدیره و مدیر عامل

 

 

 

 

 

ثبت شرکت در ایران